Priča o jednom prijateljstvu kroz istorijat Beogradskog maratona
četvrtak, 25. mart 2021.

Priča o Fredu Libou nije samo pričao o čoveku koji je voleo i živeo trčanje. Ona je mnogo više od toga. Priča o Fredu je priča o jednoj epohi koja je u vezi sa rađanjem i širenjem trkačkog pokreta. To je priča o nastajanju jednog od najvećih svetskih maratona i trkačkih klubova, a ujedno je i priča o širenju trkačke zajednice i utemeljivanju puta mnogima koji su u to vreme živeli isti san. San koji danas gledamo u javi, san da je trčanje masovni sport, da su maratoni i trke naša svakodnevnica i da život bez trčanja nije život koji se živi punim plućima. 


Kao i sve priče o velikim ljudima i priča o Fredu Libou je opširna, puna detalja i zanimljivosti, ali mi ćemo se u ovom trenutku osvrnuti na njegov neizmerni doprinos našoj trkačkoj zajednici i njegovom doprinsu u nastajanju Beogradskog maratona kakvog danas znamo. 

Poznanstvo Freda Liboa i današnjeg direktora Beogradskog maratona Dejana Nikolića datira još od 1988. godine kada su se savim slučajno susreli na jednom od trkačkih takmičenja u Los Anđelesu. U tom trenutku Beogradski maraton je tek nastajao i održavao se u drugačijoj formi od današnje. Nije postojala maratonska i plumaratonska distanca, a učesnici su mogli da se takmiče u nekoliko kraćih dužina. 

Fredova otvorenost, njegov pristup i volja da se trkačka zajednica širi i uvećava zbližio je aktere naše priče oko istog cilja i Fred se posle još jednog slučajnog susreta krajem 1989. godine u Njujorku, već u januaru 1990. godine našao u Beogradu sa željom da Beograd dobije prvi pravi, zvanični i sertifikovani maraton, ponos jednog grada, a sve po ugledu na danas jedan od najvećih svetskih maratona, “New York City Marathon” kojeg je Fred tokom godina uzdigao sa trke koja je brojala 70 finišera (1970. godine) do maratona koji godišnje završava preko 50.000 učesnika i koji je postao maratonski svetionik u svetu. 

Zahvaljujući iskustvu koje je Fred posedovao kroz dugogodišnje organizovanje “New York City”, a nakon obilaska starog i novog dela grada Beograda iz Fredovog ugla stvar bila poprilično jasna. 

Bilo je potrebno da se napravi staza koja bi mogla da se koristi dugo, a ne staza koja bi zadovoljavala potrebe maratona jednu do dve godine. Maraton je živa stvar i bilo je potrebno da se stvari postave tako da on vremenom može da se razvija ali i da bude slika grada u kojem se održava. Da se učesnicima omogući da trče u što boljim uslovima u kojima je to moguće i da logistički podrži veliki broj ljudi kao i veliku organizaciju koja stoji u pozadini svake velike trke. 

Znajući da Trka zadvoljstva može da bude izuzetno masovna i da će maraton sa dobrim i predanim radom rasti do trke koja broji blizu 10 000 učesnika na maratonskoj i plumaratonskoj distanci bilo je jako važno odrediti dobru startnu zonu koja može da podrži željeni broj učesnika. Fredovo dobro sagledavanje stvari kao i dobro poznavanje mogućnosti Beograda od strane direktora Beogradskog maratona Dejana Nikolića rezultirali su postavci startne zone koja se nije menjala narednih 30 godina, koja je ispunila sva očekivanja, koja je tokom godina obezbedila dobar i postepen rast najveće trkačke manifestacije u zemlji i koja je postala kultno mesto za sve ljubitelje trčanja. Ta zona je danas dobro poznata raskrsnica ulica Bulevara kralja Aleksandra i Resavske ulice, ispred platoa crkve Sv. Marka odakle svake godine reka trkača kreće u osvajanje njihovih novih beogradskih kilometara. 

Određivanje same staze i njeno precizno merenje, po standardima AIMS-a (Svetsko udruženje maratona i uličnih trka) u ono vreme bilo je izuzetno teško. Korišćena su različita vozila preko bicikala, putničkih automobila i kombija, a uključena je bila i policijska pratnja zbog delova staze koji su išli suprotnim smerom u odnosu na saobraćaj. Vozilo se i noću, u trenucima smanjenog saobraćaja, a bilo je potrebno dva dana da se tačno izmeri i postavi staza Beogradskog maratona koju danas poznajemo.  

Staza koja sa ponosom nosi epitet “Designed by Fred Lebow” samo je jednom od početka menjana i to tek 2017. godine kada je pušten u saobraćaj Most na Adi i kada su trkačima dodati novi kilometri preko budućeg simbola grada. 

Koncipirana je tako da su start i cilj u starom delu grada Beograda, najužurbanijem delu, mestu sa najvećim brojem gledalaca i navijača. Sa druge strane najveći broj kilometara staze prostire se na Novom Beogradu što trkačima obezbeđuje dosta ravnih kilometara i brzo trčanje.

Fredovo angažovanje ali pre svega i njegovo prijateljstvo sa Beogradom trajalo je još dugo nakon formiranja staze Beogradskog maratona. I sam je bio učesnik koji je savladavao beogradske kilometre, te je 1993. godine i istrčao Beogradski maraton, tačnije polumaratonsku distancu. Nakon njegove smrti, 1994. godine, Beogradski maraton je u njegovu čast osmislio trofej “Fred Lebow”. Trofej koji je nastao iz zahvalnosti za sve što je Fred učinio da Beogradski Maraton nastane, da se razvija i da opstane pogotovo u izuzetno teškim vremenima kada su Beograd i tadašnja Jugoslavija bili pod međunarodnim sankcijama. Trofej “Fred Lebow” svake godine dodeljuje se pobednicima na maratonskoj distanci u muškoj i ženskoj kategoriji.

Na ovaj način, jedan susret, pretvorio se u veliko prijateljstvo koje je obeležilo istoriju Beogradskog maratona i koje kroz ovaj trofej nastavlja da živi i kroz generacije koje dolaze.

Nastaviće se..